Μετά τη φονική πυρκαγιά στο Κραν-Μοντανά, οι αρχές αναφέρθηκαν στο χάος κατά τη διαφυγή και σοβαρές δυσκολίες στην ταυτοποίηση των θυμάτων.
Φονική πυρκαγιά ξέσπασε στο δημοφιλές νυχτερινό κέντρο Le Constellation στο Κραν-Μοντανά της Ελβετίαςτην παραμονή της Πρωτοχρονιάς, προκαλώντας πανικό, χάος στη διαφυγή και σοβαρούς τραυματισμούς. Περισσότεροι από 200 θαμώνες βρέθηκαν εγκλωβισμένοι σε έναν χώρο με εύφλεκτη οροφή, ενώ οι αρχές αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες στην ταυτοποίηση των θυμάτων. Η φωτιά εξαπλώθηκε αστραπιαία λόγω του φαινομένου flashover, αφήνοντας πίσω νεκρούς, τραυματίες και αναπάντητα ερωτήματα για την ασφάλεια και την αιτία της τραγωδίας.
Η φονική πυρκαγιά στο Le Constellation στο Κραν-Μοντανά αποτυπώθηκε από τον πρόεδρο της Ελβετίας ως μία από τις «χειρότερες τραγωδίες» της χώρας. Οι οικογένειες περιμένουν με αγωνία νέα για τους αγνοούμενους συγγενείς τους, οι ειδικοί εργάζονται για την ταυτοποίηση των θυμάτων, οι αρχές εξακολουθούν να συνθέτουν το παζλ για το πώς ξεκίνησε η φωτιά και γιατί εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα. Σε μία προηγμένη χώρα σαν την Ελβετία, απορία δημιουργεί η καθυστέρηση με την οποία διεξάγονται οι έρευνες, το γιατί η πληροφόρηση μεταδίδεται με το σταγονόμετρο, ενώ η μη απόδοση ευθυνών έχει επίσης τη σημασία της.
Οι αρχές
Οι ελβετικές αρχές δήλωσαν την Παρασκευή ότι οι σπινθήρες από τα βεγγαλικά στις φιάλες σαμπάνιας ήταν η πιθανή αιτία της πυρκαγιάς, αν και η επίσημη έρευνα παραμένει σε εξέλιξη. Βίντεο και μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων που έρχονται στο φως αποκαλύπτουν έναν θανατηφόρο συνδυασμό κινδύνων: εύφλεκτη επένδυση οροφής και ένα ασφυκτικά γεμάτο μπαρ, με νεαρούς θαμώνες να κατευθύνονται προς μια στενή έξοδο διαφυγής.
Οι σπινθήρες έγιναν φωτιά και η γιορτή, τραγωδία
Το Le Constellation, που βρίσκεται στην καρδιά του Κραν-Μοντάνα, ενός πολυτελούς χιονοδρομικού κέντρου στο γαλλόφωνο και γερμανόφωνο καντόνι του Βαλέ, είναι ένα δημοφιλές νυχτερινό στέκι για νέους ντόπιους και επισκέπτες. Περίπου 200 άνθρωποι βρίσκονταν μέσα στο κατάστημα το βράδυ της Παραμονής της Πρωτοχρονιάς, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, έτοιμοι να υποδεχτούν το 2026 με μουσική, ποτά και χορό.
Εικόνες που κυκλοφόρησαν ευρέως στο διαδίκτυο δείχνουν μέλη του προσωπικού με κράνη μοτοσικλέτας, ανεβασμένα στους ώμους άλλων, να κρατάνε μπουκάλια σαμπάνιας με αναμμένα βεγγαλικά μέσα στο πυκνό πλήθος. Σε ένα από τα βίντεο φαίνονται τουλάχιστον έξι μπουκάλια υψωμένα στον αέρα, τη στιγμή που φλόγες και καπνός ξεσπούν από την οροφή.
Τα βεγγαλικά φαίνεται να άναψαν την ακουστική επένδυση της οροφής, ένα υλικό σχεδιασμένο να βελτιώνει τον ήχο, το οποίο όμως αποδείχθηκε ιδιαίτερα εύφλεκτο.
Ο ανεξάρτητος σύμβουλος πυρασφάλειας Στίβεν Μακένζι το περιέγραψε ως «πλαστική βενζίνη», προσθέτοντας: «Γι’ αυτό βλέπουμε αναφορές για πολλά νέα παιδιά με εγκαύματα πρώτου, δεύτερου, τρίτου και δυστυχώς τέταρτου βαθμού».
Η γενική εισαγγελέας της Ελβετίας, Μπεατρίς Πιλού, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Παρασκευή ότι οι ερευνητές εξετάζουν την εγκατάσταση της αφρώδους επένδυσης στο μπαρ και αν αυτή συμμορφωνόταν με τους κανονισμούς.
Η φωτιά εξαπλώθηκε αστραπιαία
Μόλις ξέσπασε η πυρκαγιά, εξαπλώθηκε με εξαιρετική ταχύτητα και οι νεαροί θαμώνες του μαγαζιού δεν εκτίμησαν αμέσως τον κίνδυνο. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που συνέχισαν να βιντεοσκοπούν με το κινητό τους.
Ένα βίντεο δείχνει έναν νεαρό άνδρα να προσπαθεί να σβήσει τη φωτιά χτυπώντας την με ένα πανί, ενώ άλλοι καταγράφουν με τα κινητά τους ή συνεχίζουν να χορεύουν, φαινομενικά ανυποψίαστοι για τον άμεσο κίνδυνο.
«Μόλις πήρε φωτιά η οροφή, μέσα σε περίπου 10 δευτερόλεπτα όλο το νυχτερινό κέντρο είχε τυλιχθεί στις φλόγες», είπε ένας μάρτυρας.
Ένας άλλος αυτόπτης μάρτυρας, ο Άξελ, που δεν έδωσε το επώνυμό του, δήλωσε στο Reuters ότι αρχικά εκείνος και άλλοι μέσα στο μπαρ δεν συνειδητοποίησαν πόσο σοβαρή ήταν η κατάσταση.
«Φωνάζαμε “Φωτιά! Φωτιά!” και μετά νομίσαμε ότι ήταν αστείο ή ότι δεν ήταν κάτι τόσο σοβαρό. Και ξαφνικά, ένα τεράστιο σύννεφο μαύρου καπνού – δεν μπορούσαμε πια να αναπνεύσουμε», είπε, περιγράφοντας πώς τελικά ανέβηκε επάνω και έσπασε ένα παράθυρο για να βγει.
Φρικτή διαφυγή
Καθώς ο καπνός γέμιζε τον χώρο και η φωτιά μαινόταν, οι θαμώνες έτρεξαν προς μια στενή σκάλα. Βίντεο που επαληθεύτηκε από το CNN δείχνει δεκάδες ανθρώπους παγιδευμένους στην έξοδο, με ένα άτομο να πηδά από παράθυρο ενώ πυκνός, κόκκινος καπνός κατακλύζει το κτίριο.
Ο Μακένζι εξήγησε ότι η ταχεία εξάπλωση της φωτιάς οφειλόταν σε μια διαδικασία που ονομάζεται «flashover», κατά την οποία σχεδόν τα πάντα σε έναν χώρο αναφλέγονται σχεδόν ταυτόχρονα.
«Οι καύσεις εντείνονται στο επίπεδο της οροφής», προκαλώντας τη φωτιά να «εξαπλώνεται πλευρικά», είπε. Αυτή η διαδικασία μοιάζει με «μια πέτρα που πέφτει στον ωκεανό», με τον καπνό να απλώνεται οριζόντια και να «προθερμαίνει» τα πάντα μπροστά του.
Όταν άνοιξε η πόρτα πυρασφάλειας, ενδέχεται να δημιουργήθηκε ένα «φαινόμενο καμινάδας» που επιτάχυνε τη ροή καπνού και εύφλεκτων αερίων προς τα πάνω, είπε ο Μακένζι. «Ο καπνός στην πραγματικότητα καίγεται – ένα “flashover”», πρόσθεσε.
Το απόγευμα της Παρασκευής, η Πιλού δήλωσε ότι όλα τα στοιχεία υποστηρίζουν αυτή τη θεωρία: «Με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, όλα δείχνουν ότι η φωτιά ξεκίνησε από βεγγαλικά ή φωτοβολίδες τοποθετημένες σε μπουκάλια σαμπάνιας που πλησίασαν πολύ την οροφή, οδηγώντας πολύ γρήγορα σε πυρκαγιά τύπου flashover».
Η Λετίσια Πλας, μια 17χρονη θαμώνας από τη Λωζάνη, περιέγραψε τη φρικτή διαφυγή της από τη φωτιά, λέγοντας ότι υπήρξε συνωστισμός στη στενή έξοδο που δυσκόλεψε τη διέλευση.
«Τα πρώτα σκαλιά είναι σχετικά εύκολα γιατί είναι φαρδιά. Αλλά μετά υπάρχει η μικρή πόρτα όπου όλοι έσπρωχναν, κι έτσι πέσαμε όλοι, στοιβαχτήκαμε ο ένας πάνω στον άλλον, κάποιοι καιγόντουσαν και κάποιοι ήταν νεκροί δίπλα μας», είπε η έφηβη στο Reuters.
Βίντεο που εξασφάλισε το CNN δείχνει πολλούς ανθρώπους να κείτονται ακίνητοι έξω, ενώ παρευρισκόμενοι προσπαθούν να βοηθήσουν.
Ο τοπικός κάτοικος Σάμουελ Ραπ, 21 ετών, είδε τις σκηνές που ακολούθησαν.
«Υπήρχαν άνθρωποι που ούρλιαζαν και μετά άνθρωποι ξαπλωμένοι στο έδαφος, πιθανότατα νεκροί».
Σχετικά άμεση η άφιξη των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης
Οι ελβετικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης κινητοποιήθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά από την εκδήλωση της πυρκαγιάς, μεταφέροντας τους τραυματίες σε νοσοκομεία σε όλη την Ελβετία και στο εξωτερικό. Περίπου 50 ασθενείς έχουν μεταφερθεί ή πρόκειται να μεταφερθούν σε νοσοκομεία άλλων ευρωπαϊκών χωρών για εξειδικευμένη θεραπεία, δήλωσαν οι αρχές την Παρασκευή.
Ο Έντμουντ Κοκέτ δήλωσε στο γερμανικό δίκτυο RTL, συνεργαζόμενο με το CNN, ότι είδε «πτώματα στους δρόμους» και νέους ανθρώπους «εντελώς καμένους στο πρόσωπο», στους οποίους έλειπαν δάχτυλα.
Ένας άνδρας που ζει κοντά στο Le Constellation και έσπευσε να βοηθήσει όσους έφευγαν από το φλεγόμενο κτίριο, περιέγραψε ότι αναζητούσε μια έξοδο κινδύνου πίσω από το μπαρ και βρήκε μια μπλοκαρισμένη πόρτα με ανθρώπους να προσπαθούν να βγουν. Ο άνδρας, ο Πάολο Καμπόλο, δήλωσε στο γαλλικό μέσο «20 Minutes» ότι ζήτησε βοήθεια από τον επικεφαλής της πυροσβεστικής αλλά σύντομα αποφάσισε να δράσει μόνος του.
«Δεν περιμέναμε. Με κάποιον που περνούσε εκείνη τη στιγμή, σπάσαμε την πόρτα και βγάλαμε τον κόσμο έξω», είπε ο Καμπόλο από το νοσοκομειακό του κρεβάτι.
Ο δρ. Ρομπέρ Λαριμπό, επικεφαλής της επείγουσας φροντίδας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Γενεύης, δήλωσε στο CNN ότι οι περισσότεροι ασθενείς που δέχθηκε το νοσοκομείο ήταν ηλικίας 15 έως 30 ετών, πολλοί με «εξαιρετικά σοβαρούς τραυματισμούς» που προκλήθηκαν από flashover και πιθανό backdraft.
Το flashover προκαλεί συνήθως σοβαρά εγκαύματα, ιδιαίτερα στο πρόσωπο, τον λαιμό και τα άνω άκρα, συχνά σε συνδυασμό με κρίσιμες εισπνευστικές κακώσεις από την ακτινοβολούμενη θερμότητα και τα υπέρθερμα αέρια. Το backdraft, μια έκρηξη που προκαλείται από την απότομη είσοδο οξυγόνου, μπορεί να προκαλέσει ακαριαία θανατηφόρα εγκαύματα και τοξική εισπνοή.
Έχει ξεκινήσει έρευνα για τις συνθήκες υπό τις οποίες εκδηλώθηκε η πυρκαγιά και για το πώς εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα, ενώ οι ελβετικές αρχές δήλωσαν την Παρασκευή ότι οι δύο Γάλλοι ιδιοκτήτες του μπαρ έχουν ανακριθεί από την αστυνομία για τη συλλογή πληροφοριών.
