«Είμαι η ζωντανή απόδειξη». Με αυτή τη φράση, η Ιλάνα Γκριτσέφσκι, επιζήσασα της τρομοκρατικής επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και πρώην όμηρος στη Λωρίδα της Γάζας, έθεσε ενώπιον του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ένα ερώτημα που εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιπαραθέσεις: Γιατί χρειάζεται μια γυναίκα που επέζησε της αιχμαλωσίας να αποδείξει ότι υπήρξε θύμα σεξουαλικής βίας;
Η παρέμβασή της πραγματοποιήθηκε στις 23 Ιουνίου 2026, στη Γενεύη, κατά την 62η σύνοδο του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Απευθυνόμενη στην ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τη βία κατά των γυναικών, Ριμ Αλσαλέμ, η Γκριτσέφσκι την κατηγόρησε ότι υποβαθμίζει ή αμφισβητεί τα στοιχεία για τη σεξουαλική βία που διαπράχθηκε κατά την επίθεση της Χαμάς και την κράτηση ομήρων στη Γάζα.
«Σας παρακαλώ, κοιτάξτε με»
Η Γκριτσέφσκι περιέγραψε όσα βίωσε όταν ένοπλοι εισέβαλαν στο κιμπούτς όπου ζούσε, σκοτώνοντας κατοίκους και απάγοντας αμάχους. Όπως κατέθεσε, υπέστη ξυλοδαρμό και σεξουαλική κακοποίηση, έχασε τις αισθήσεις της και ξύπνησε ημίγυμνη, περιτριγυρισμένη από επτά ενόπλους, χωρίς να γνωρίζει τι είχε συμβεί όσο ήταν αναίσθητη.
Η ίδια ανέφερε ότι επέστρεψε από την αιχμαλωσία με κατάγματα στη λεκάνη και τη γνάθο, ενώ υπογράμμισε πως οι ψυχολογικές συνέπειες παραμένουν ακόμη και μετά την απελευθέρωσή της.
Απευθυνόμενη στην Αλσαλέμ, ζήτησε να την κοιτάξει και να απαντήσει εάν πλέον πιστεύει τις γυναίκες που κατήγγειλαν όσα υπέστησαν. Η ειδική εισηγήτρια υποστήριξε αργότερα ότι έχει ζητήσει επανειλημμένα να συναντήσει επιζήσασες και ότι οι ισραηλινές αρχές δεν έχουν εγκρίνει τα αιτήματά της για επίσκεψη.
Τα στοιχεία που είχαν ήδη καταγραφεί από τον ΟΗΕ
Η αντιπαράθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή τα ίδια τα Ηνωμένα Έθνη είχαν ήδη καταγράψει σοβαρές ενδείξεις σεξουαλικής βίας.
Τον Μάρτιο του 2024, έκθεση της ειδικής εκπροσώπου του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για τη σεξουαλική βία σε συγκρούσεις, Πραμίλα Πάτεν, διαπίστωσε ότι υπήρχαν βάσιμοι λόγοι να θεωρείται πως σημειώθηκαν βιασμοί και άλλες μορφές σεξουαλικής βίας κατά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου.
Παράλληλα, εντοπίστηκαν σαφείς και πειστικές ενδείξεις ότι όμηροι υπέστησαν σεξουαλική βία κατά την κράτησή τους στη Γάζα.
Η ύπαρξη αυτών των ευρημάτων καθιστά ουσιαστικό το ερώτημα που έθεσε η Γκριτσέφσκι: πώς είναι δυνατόν η αναγνώριση της σεξουαλικής βίας να εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο δημόσιας αμφισβήτησης, όταν υπάρχουν τόσο μαρτυρίες επιζώντων όσο και πορίσματα ερευνών;
Η 7η Οκτωβρίου και η δοκιμασία της διεθνούς προστασίας
Η τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, με τις μαζικές δολοφονίες, τις απαγωγές και τις καταγγελίες σεξουαλικής βίας, αποτελεί ένα από τα βαρύτερα εγκλήματα κατά αμάχων στη σύγχρονη ιστορία του Ισραήλ.
Η μαρτυρία της Γκριτσέφσκι ανέδειξε, ωστόσο, και μια ευρύτερη θεσμική πρόκληση. Η προστασία των θυμάτων σεξουαλικής βίας οφείλει να εφαρμόζεται με τα ίδια κριτήρια, ανεξαρτήτως εθνικότητας, θρησκείας ή πολιτικής συγκυρίας. Η αναγνώριση των εγκλημάτων της Χαμάς δεν αναιρεί την υποχρέωση διερεύνησης των καταγγελιών για παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου στη Γάζα, όπως και το αντίστροφο.
Την επομένη της παρέμβασης, η ερευνήτρια Κοχάβ Ελκαγιάμ-Λεβί παρουσίασε στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στοιχεία έρευνας για τα εγκλήματα σεξουαλικής βίας της 7ης Οκτωβρίου και της περιόδου αιχμαλωσίας.
Τρία χρόνια μετά την τρομοκρατική εισβολή της Χαμάς, η φράση «Είμαι η ζωντανή απόδειξη» υπενθυμίζει ότι πίσω από τις διπλωματικές αντιπαραθέσεις βρίσκονται άνθρωποι που εξακολουθούν να ζουν με τις συνέπειες της βίας.
Και ίσως το πιο ουσιαστικό ερώτημα που άφησε πίσω της η παρέμβαση της Γκριτσέφσκι είναι γιατί μια επιζήσασα χρειάστηκε να σταθεί ενώπιον του σημαντικότερου διεθνούς οργανισμού προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να ζητήσει, πρώτα απ' όλα, να την κοιτάξουν και να την ακούσουν.
«Είμαι η ζωντανή απόδειξη». Γιατί μια πρώην όμηρος της Χαμάς, χρειάστηκε να το πει μέσα στον ΟΗΕ; https://t.co/OMKlc2M2MK
— tomanifesto.gr (@tomanifesto) October 8, 2026
