Το ενδεχόμενο επιβολής νέου πανευρωπαϊκού φόρου στα υπερκέρδη των εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Τη σχετική πρωτοβουλία επιβεβαίωσε τη Δευτέρα (12/10) στο Reuters ο Ευρωπαίος επίτροπος αρμόδιος για το Κλίμα και τη Φορολογία, Βόπκε Χούκστρα, διευκρινίζοντας ότι συγκροτείται ομάδα εργασίας για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας, της νομικής βάσης και των πρακτικών δυσκολιών εφαρμογής του μέτρου.
Η συζήτηση επανέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο έχουν προκαλέσει σημαντικές ανατιμήσεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Χούκστρα: Υπερβολικά κέρδη εν μέσω κρίσης
Ο Ευρωπαίος επίτροπος επισήμανε ότι, ενώ οι καταναλωτές αντιμετωπίζουν δραματικές αυξήσεις στους λογαριασμούς ενέργειας, ορισμένες επιχειρήσεις καταγράφουν εξαιρετικά υψηλή κερδοφορία, χωρίς αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής ή των παρεχόμενων υπηρεσιών.
«Επωφελούνται από την αναταραχή που βιώνει ο κόσμος», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η κατάσταση προκαλεί έντονο προβληματισμό σε πολίτες και κυβερνήσεις.
Οι τιμές του πετρελαίου Brent πλησίασαν στα τέλη Απριλίου τα 120 δολάρια το βαρέλι, ενώ παραμένουν περισσότερο από 70% υψηλότερες σε σύγκριση με τις αρχές του έτους.
Ήδη έξι χώρες, Γερμανία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία, Πολωνία και Αυστρία, έχουν ζητήσει να εξεταστεί η δυνατότητα κοινής ευρωπαϊκής φορολόγησης των έκτακτων ενεργειακών κερδών.
Το προηγούμενο του 2022 και τα 29 δισ. ευρώ
Ανάλογο μέτρο είχε εφαρμοστεί το 2022, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την εκτίναξη των ενεργειακών τιμών.
Τότε, η ΕΕ προέβλεψε ελάχιστο φορολογικό συντελεστή 33% στα πλεονάζοντα κέρδη των επιχειρήσεων πετρελαίου, φυσικού αερίου, άνθρακα και διύλισης, εφόσον αυτά υπερέβαιναν κατά περισσότερο από 20% τον μέσο όρο προηγούμενων ετών.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα έσοδα από το μέτρο προσέγγισαν τα 29 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, η εφαρμογή του εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο δικαστικών αντιπαραθέσεων, καθώς ενεργειακοί όμιλοι, μεταξύ των οποίων η ExxonMobil, έχουν αμφισβητήσει τη νομιμότητά του.
Ο Χούκστρα αναγνώρισε ότι οι εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις πρέπει να συνεκτιμηθούν πριν από οποιαδήποτε νέα νομοθετική πρωτοβουλία.
Χωρίς οριστική απόφαση η Κομισιόν
Ορισμένα κράτη-μέλη έχουν ήδη προχωρήσει σε εθνικές παρεμβάσεις. Η Πορτογαλία, για παράδειγμα, επέβαλε φόρο 33% στα έκτακτα κέρδη των εταιρειών πετρελαίου και διύλισης για το 2026.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται πλέον να εξετάσει κατά πόσο ένας κοινός μηχανισμός θα μπορούσε να εξασφαλίσει πρόσθετους πόρους για την ανακούφιση των καταναλωτών, περιορίζοντας παράλληλα τις νομικές αμφισβητήσεις και τις επιπτώσεις στις ενεργειακές επενδύσεις.
Προς το παρόν δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση, ούτε έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για ενδεχόμενη επιβολή του φόρου.
