Μετά το Εκτελεστικό Διάταγμα του Λευκού Οίκου στις 14 Νοεμβρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες κατήργησαν από τις 13 Νοεμβρίου τον ανταποδοτικό δασμό σε ένα ευρύ φάσμα προϊόντων, σε μια προσπάθεια του Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει την άνοδο του κόστους ζωής που είχε προκαλέσει το προηγούμενο δασμολογικό καθεστώς.
Το διάταγμα προβλέπει, μάλιστα, επιστροφή των δασμών που έχουν ήδη καταβληθεί για προϊόντα που εκτελωνίσθηκαν ή εξήλθαν από τελωνειακή αποθήκη μετά τις 13/11.
Στη λίστα των απαλλασσόμενων προϊόντων περιλαμβάνονται και σειρά ελληνικών εξαγώγιμων αγαθών, όπως ακτινίδια, κεράσια, καφές, αρτοσκευάσματα, άσφαλτος, οξείδια υδραργύρου και φαρμακευτικά προϊόντα.
Ωστόσο, σημαντικές κατηγορίες υψηλής αξίας για τις ελληνικές εξαγωγές, όπως κονσέρβες φρούτων και λαχανικών, ελιές, ελαιόλαδο, ιχθυηρά και αλουμίνιο–σίδηρος, δεν περιλαμβάνονται στην απαλλαγή.
Η συνολική εικόνα της ελληνικής εξαγωγικής δραστηριότητας στις ΗΠΑ κατά την περίοδο εφαρμογής των δασμών δείχνει μεγάλες διαφοροποιήσεις ανά κλάδο, με κάποιες κατηγορίες να παρουσιάζουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και άλλες να επηρεάζονται σημαντικά.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από την αποτύπωση των εξαγωγών σε ετήσια βάση (2023–2024) αλλά και από τη σύγκριση των περιόδων Απρίλιος–Σεπτέμβριος 2024 και 2025, ορισμένα ελληνικά προϊόντα εμφανίζονται για πρώτη φορά στην αμερικανική αγορά, διευρύνοντας την εξαγωγική βάση παρά το δυσμενές δασμολογικό πλαίσιο.
Ενδεικτικά παραδείγματα:
- Σωλήνες από σίδηρο/χάλυβα: από μηδενική εξαγωγική βάση το 2023 → €21,8 εκατ. το 2024 → €49,2 εκατ. την περίοδο Απριλίου–Σεπτεμβρίου 2025.
- Ηλεκτρικοί αγωγοί: από €6.464 το 2023 → €38,4 εκατ. το 2024 → πτώση 88,1% την περίοδο των δασμών.
- Νέες κατηγορίες όπως ρυμουλκούμενα, ημιρυμουλκούμενα και ντίζελ πετρελαίου κατέγραψαν σημαντική είσοδο στην αγορά.
Κλάδοι που παρουσίασαν υποχώρηση
Αρκετά προϊόντα που είχαν αυξηθεί το 2024 επηρεάστηκαν αισθητά από το νέο καθεστώς:
- Φέτα: €53,4 εκατ. (2023) → €61,9 εκατ. (2024) → €30,4 εκατ. το διάστημα Απρ.–Σεπτ. 2025
- Καλλυντικά μαλλιών: €19,3 εκατ. → €22,2 εκατ. → -9,4% (Απρ.–Σεπτ. 2025/2024)
- Ακτινίδια: €26,9 εκατ. → €31 εκατ. → €968 χιλ. το 2025 (-22,4%)
Κλάδοι με ισχυρή ανθεκτικότητα
Ορισμένες κατηγορίες όχι μόνο άντεξαν, αλλά ενισχύθηκαν παρά τους δασμούς:
- Αλουμίνιο (πλάκες, ταινίες, φύλλα): €77,4 εκατ. (Απρ.–Σεπτ. 2025) → +29,8%
- Ροδάκινα κομπόστα: +9,4%
- Φαρμακευτικά σκευάσματα με αλκαλοειδή: +71,2%
- Στροβιλοκινητήρες: +97,4%
- Καύσιμο αεροσκαφών: +8,9%
Κλάδοι με σταθερή υποχώρηση
Συνεχής πτώση παρατηρείται σε:
- Παρασκευάσματα τροφίμων: -13,5%
- Μέρη αεροσκαφών: -13,4%
- Τσιμέντο πόρτλαντ: -38,8%
- Ελιές: -3,6%
Η άρση των δασμών δημιουργεί νέες προοπτικές για τους εξαγωγείς, αλλά η προηγούμενη περίοδος ανέδειξε ότι:
- οι επιπτώσεις δεν ήταν οριζόντιες,
- ορισμένοι κλάδοι καθίστανται ευάλωτοι,
- ενώ άλλοι δείχνουν δυναμική διείσδυσης στην αμερικανική αγορά.
