Η ελληνική αλιεία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή κρίση που απειλεί ευθέως τη βιωσιμότητά της, μετατρέποντας το φρέσκο ντόπιο ψάρι σε είδος πολυτελείας για τα ελληνικά νοικοκυριά.
Η κρίση στον κλάδο και οι κινητοποιήσεις των αλιέων
Το εκρηκτικό κοκτέιλ των προβλημάτων –που περιλαμβάνει την εκτόξευση του κόστους των καυσίμων, τον γερασμένο στόλο, την παντελή έλλειψη νέων ανθρώπων που να επιλέγουν το επάγγελμα, αλλά και τις ανεξέλεγκτες εισβολές αλιευτικών από γειτονικές χώρες– οδηγεί τον κλάδο σε ασφυξία.
Οι επαγγελματίες εκπέμπουν πλέον σήμα κινδύνου, προειδοποιώντας με τον πλέον σαφή τρόπο ότι αν δεν ληφθούν άμεσα δραστικά μέτρα μέσα στην επόμενη τριετία, το ελληνικό ψάρι θα αποτελεί παρελθόν από το καθημερινό μας τραπέζι.
Στο χείλος της οικονομικής καταστροφής, οι αλιείς όλης της χώρας αποφάσισαν να περάσουν στην αντεπίθεση, προχωρώντας σε δυναμικές κινητοποιήσεις και στάσεις εργασίας.
Οι εικόνες από τις ιχθυόσκαλες σε ολόκληρη την επικράτεια, με πρώτη αυτή του Κερατσινίου, είναι αποκαλυπτικές της απόγνωσης που επικρατεί.
Τα καΐκια παρέμειναν ακινητοποιημένα, οι πωλήσεις πάγωσαν και οι επαγγελματίες του τομέα, έχοντας στο πλευρό τους ιχθυέμπορους, ιχθυοπώλες αλλά και τους εκπροσώπους των λαϊκών αγορών, ένωσαν τις φωνές τους ζητώντας άμεσες λύσεις. Αντίστοιχο ήταν το κλίμα και στη Βόρεια Ελλάδα, όπου πραγματοποιήθηκε μια θαλάσσια «παρέλαση» αλιευτικών σκαφών στον Θερμαϊκό, με τα πληρώματα να καταφθάνουν στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης διατρανώνοντας την απόφασή τους να μην υποχωρήσουν αν δεν δικαιωθούν.
Το δυσβάσταχτο κόστος των καυσίμων
Η ρίζα του κακού εντοπίζεται πρωτίστως στην τεράστια επιβάρυνση από την τιμή του πετρελαίου ναυτιλίας, η οποία έχει καταστήσει ασύμφορη ακόμα και την απλή έξοδο των σκαφών στα ανοιχτά.
Οπως επισημαίνουν εκπρόσωποι της μέσης αλιείας, η έναρξη της νέας αλιευτικής περιόδου για τις μηχανότρατες τινάχτηκε στον αέρα, καθώς τα μηνιαία έξοδα έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί. Ενα μέσο αλιευτικό σκάφος τύπου μηχανότρατας θέλει επιπλέον 40.000 έως και 50.000 ευρώ τον μήνα.
Για ένα μεσαίο σκάφος, που καταναλώνει εκατοντάδες λίτρα καυσίμων την ημέρα, η αύξηση της τιμής τους μεταφράζεται σε μια δυσβάσταχτη επιπλέον επιβάρυνση που ξεπερνά τις δεκάδες χιλιάδες ευρώ τον μήνα μόνο για τα καύσιμα. Στα 1.000 λίτρα που καίει περίπου ένα μεσαίο σκάφος την ημέρα, με την αύξηση κατά 0,80 ευρώ στο πετρέλαιο ναυτιλίας, χρειάζονται 800 ευρώ την ημέρα επιπλέον.
Αν σε αυτά προσθέσει κανείς τις αλματώδεις αυξήσεις στον αλιευτικό εξοπλισμό, τα φελιζόλ και τις συσκευασίες, η εξίσωση της επιβίωσης απλά δεν βγαίνει. Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, οι αλιείς ζητούν επιτακτικά μια γενναία και ουσιαστική επιδότηση από το κράτος στα καύσιμαΕκπρόσωποι των συλλόγων τονίζουν ότι το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης –που πρόσφερε άμεσα ενίσχυση 12 λεπτά το λίτρο– οφείλει να βρει τους απαραίτητους πόρους, ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών κρατών που ενίσχυσαν έμπρακτα τους δικούς τους αλιείς.
Οι απειλές για την παράκτια αλιεία και τα τουρκικά σκάφη
Για τα μικρότερα παράκτια σκάφη, τα ημερήσια έξοδα κίνησης ξεπερνούν κατά πολύ τα πιθανά έσοδα μιας καλής ψαριάς, καθιστώντας κάθε αλιευτικό ταξίδι μια σίγουρη οικονομική ζημιά.
Την ίδια στιγμή, η παράκτια αλιεία έρχεται αντιμέτωπη και με άλλες σοβαρές απειλές που επιτείνουν το αδιέξοδο. Η παρουσία εισβολικών ειδών, όπως οι λαγοκέφαλοι, αλλά και οι ζημιές που προκαλούνται στα δίχτυα από προστατευόμενα είδη συρρικνώνουν ακόμη περισσότερο το ήδη πενιχρό εισόδημα. Επιπλέον, έντονος είναι ο προβληματισμός και η οργή για την ανεξέλεγκτη δράση τουρκικών αλιευτικών σκαφών.
Εκπρόσωποι των παράκτιων αλιέων καταγγέλλουν ότι, ενώ οι ίδιοι παραμένουν δεμένοι στα λιμάνια λόγω του δυσβάσταχτου κόστους των καυσίμων, αλιευτικά από τη γειτονική χώρα μπαίνουν ανενόχλητα στα ελληνικά ύδατα και εκμεταλλεύονται τον πλούτο των ελληνικών θαλασσών, αφού δεν διέπονται από τους περιορισμούς της Ευρωπαϊκής Ενωσης.
Η εγκατάλειψη του επαγγέλματος
Η κατάσταση έχει οδηγήσει πολλούς επαγγελματίες στην απόφαση να εγκαταλείψουν οριστικά τη θάλασσα. Αυτοί που γνωρίζουν τον τομέα της αλιείας λένε ότι παρατηρείται τάση οι αλιείς να πουλούν ή να ακινητοποιούν τα καΐκια τους, αναζητώντας μεροκάματο ως υπάλληλοι σε ιχθυοκαλλιέργειες και σχετικά εργοστάσια.
Η διαγενεακή διαδοχή έχει διακοπεί, καθώς οι νέοι άνθρωποι αρνούνται να επενδύσουν σε ένα επάγγελμα που προσφέρει μόνο χρέη και αβεβαιότητα. Παράλληλα, οι επαγγελματίες των λαϊκών αγορών εκφράζουν την αμέριστη συμπαράστασή τους στον αγώνα των ψαράδων, προειδοποιώντας ότι η κατάρρευση της ντόπιας παραγωγής θα φέρει ανυπολόγιστες συνέπειες για το σύνολο της κοινωνίας.
Οι αλιείς καθιστούν σαφές προς κάθε κατεύθυνση ότι οι κινητοποιήσεις τους δεν ήταν μια απλή διαμαρτυρία, αλλά η αρχή ενός ευρύτερου αγώνα επιβίωσης. Στα σχέδιά τους περιλαμβάνεται η περαιτέρω κλιμάκωση των κινητοποιήσεων, ενδεχομένως με συμβολικούς αποκλεισμούς μεγάλων λιμανιών και τον συντονισμό προσεχώς μιας ενιαίας, πανελλαδικής κινητοποίησης.
Τα αιτήματα για ουσιαστική στήριξη στα καύσιμα αλλά και χρηματοδότηση των μέτρων εκσυγχρονισμού από την Ευρωπαϊκή Ενωση θα πρέπει ικανοποιηθούν άμεσα, διότι σε διαφορετική περίπτωση το ελληνικό ψάρι θα μετατραπεί σύντομα σε ανάμνηση, αφήνοντας την αγορά έρμαιο των εισαγωγών και τους καταναλωτές αποκλεισμένους από ένα βασικό αγαθό της διατροφής τους.
