Παρελθόν γίνεται από την πρώτη μέρα του νέου έτους ο «κόφτης» που δημιούργησε το 2016 η κυβέρνηση Τσίπρα με τον νόμο Κατρούγκαλο στις συντάξιμες αποδοχές.
Ο δρόμος για την αποκατάσταση των εισοδηματικών απωλειών που υπέστησαν εκατοντάδες χιλιάδες απόμαχοι της εργασίας τα χρόνια των μνημονίων υπήρξε μακρύς, δαιδαλώδης και γεμάτος απογοητεύσεις.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η περίφημη προσωπική διαφορά, μια ασφαλιστική κατασκευή που γεννήθηκε τον Μάιο του 2016 επί κυβέρνησης Τσίπρα, μέσα από τις συμπληγάδες του νόμου Κατρούγκαλου και λειτούργησε ως αόρατος αλλά εξαιρετικά αποτελεσματικός «κόφτης». Για χρόνια, κάθε φορά που ανακοινώνονταν γενικές αυξήσεις στις συντάξεις, η προσωπική διαφορά απορροφούσε το μεγαλύτερο μέρος ή και το σύνολο της ενίσχυσης.
Το αποτέλεσμα ήταν οι δικαιούχοι να μένουν με την πικρή αίσθηση ότι οι αναπροσαρμογές υπήρχαν μόνο στα χαρτιά, χωρίς να περνούν ποτέ στην πραγματική οικονομία των νοικοκυριών τους.
Εισοδηματική ομηρία
Η αρχιτεκτονική αυτή εμπόδιζε συστηματικά τα ποσά να φτάσουν ακέραια στις τσέπες των παλαιών συνταξιούχων, επιτρέποντας στην καλύτερη των περιπτώσεων μόλις το ήμισυ της αύξησης να γίνει ορατό. Αυτό δημιούργησε συνταξιούχους δύο ταχυτήτων και καλλιέργησε ένα βαθύ αίσθημα αδικίας ανάμεσα σε ανθρώπους που είχαν καταβάλει τις ίδιες εισφορές κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου τους.
Ωστόσο, το σκηνικό αυτό έχει αρχίσει να μεταβάλλεται ουσιαστικά, προσφέροντας τις πρώτες καθαρές ανάσες σε 671.586 παλαιούς ασφαλισμένους. Μάλιστα, περίπου 55.000 από αυτούς έχουν ήδη καταφέρει να μηδενίσουν πλήρως το βάρος της προσωπικής διαφοράς, βγαίνοντας οριστικά από το καθεστώς της εισοδηματικής ομηρίας.
Η πραγματικά μεγάλη τομή και η πλήρης αποκατάσταση της ισορροπίας τοποθετείται την 1η Ιανουαρίου 2027, ημέρα κατά την οποία το βάρος της προσωπικής διαφοράς παύει οριστικά να λειτουργεί ως τροχοπέδη τις αυξήσεις που θα καταβάλλονται πλέον στο ακέραιο σε όλους τους δικαιούχους, ανεξάρτητα από το ιστορικό του υπολογισμού της σύνταξής τους ή το αν διατηρούν υπόλοιπο από το παρελθόν.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι τα ποσά της καθαρής μηνιαίας ενίσχυσης θα κυμανθούν από 20 έως και 60 ευρώ, ανάλογα πάντα με τα έτη ασφάλισης, τις συντάξιμες αποδοχές και το ιδιαίτερο ασφαλιστικό προφίλ του καθενός.
Για να γίνει σαφές το μέγεθος αυτής της αλλαγής στην καθημερινότητα των συνταξιούχων, αρκεί να δει κανείς ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα:
- Δημόσιος υπάλληλος με 25 έτη υπηρεσίας, ο οποίος έβλεπε για χρόνια τη σύνταξή του καθηλωμένη στα 921 ευρώ και κατάφερε φέτος να λάβει μια μικρή μόνο ώθηση της τάξεως των 10 ευρώ, θα δει το 2027 την πλήρη αύξηση των 22 ευρώ να περνά απευθείας στον λογαριασμό του. Ετσι, το τελικό μηνιαίο ποσό θα διαμορφωθεί στα 953 ευρώ, προσφέροντας μια σταθερή ενίσχυση στον οικογενειακό προϋπολογισμό του.
- Παρόμοια είναι η εικόνα στον ιδιωτικό τομέα, όπου συνταξιούχος του πρώην ΙΚΑ με 35 έτη ασφάλισης, ο οποίος σήμερα λαμβάνει 1.249 ευρώ, θα μεταβεί στα 1.281 ευρώ, κερδίζοντας καθαρή μηνιαία ενίσχυση 32 ευρώ.
- Ακόμη πιο αισθητή θα είναι η θετική μεταβολή για πρώην εργαζόμενους σε οργανισμούς και πρώην ΔΕΚΟ. Για πάραδειγμα, συνταξιούχος με 35 έτη ασφάλισης θα δει τις αποδοχές του να σκαρφαλώνουν από τα 1.391 ευρώ στα 1.426 ευρώ τον μήνα, καθώς ενσωματώνεται πλήρως η αύξηση των 34 ευρώ.
Μια ιδιαίτερα σημαντική τεχνική αλλά και ουσιαστική λεπτομέρεια της νέας ρύθμισης αφορά το μέλλον του εναπομείναντος ποσού της προσωπικής διαφοράς μετά το ορόσημο του 2027. Το ποσό αυτό δεν εξαφανίζεται ούτε διαγράφεται από τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, αλλά απομονώνεται και «κλειδώνει» ως μια σταθερή, ανεξάρτητη προσωπική παροχή.
Αυτό σημαίνει ότι δεν θα επηρεάζεται πλέον από μελλοντικές γενικές αναπροσαρμογές, ενώ ταυτόχρονα απαλλάσσεται από τις συνήθεις ασφαλιστικές κρατήσεις και θα υπόκειται αποκλειστικά και μόνο στον αναλογούντα φόρο εισοδήματος. Με τον τρόπο αυτόν διασφαλίζεται ότι καμία μελλοντική αυξομείωση δεν θα αγγίξει το κεκτημένο αυτό ποσό.
Η εξέλιξη αυτή υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια μιας απλής λογιστικής τακτοποίησης των αρχείων του ασφαλιστικού συστήματος. Αποτελεί ουσιαστική διορθωτική παρέμβαση που αποκαθιστά το αίσθημα δικαίου για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους που εργάστηκαν σκληρά και προσέφεραν επί δεκαετίες στην οικονομία της χώρας.
Διαφανές μοντέλο
Η κατάργηση του συμψηφισμού επιτρέπει στα νοικοκυριά να σχεδιάσουν το μέλλον τους με μεγαλύτερη σιγουριά, βλέποντας τους κόπους μιας ζωής να ανταμείβονται χωρίς τις παραμορφωτικές στρεβλώσεις και τα τεχνάσματα του παρελθόντος. Παράλληλα, η νέα αρχιτεκτονική θέτει τις βάσεις για ένα πιο διαφανές, προβλέψιμο και δίκαιο μοντέλο υπολογισμού των συντάξιμων αποδοχών.
Κλείνει έτσι οριστικά με πρωτοβουλία της σημερινής κυβέρνησης ένα κεφάλαιο που δημιούργησε τεράστιες ανισότητες, αμφισβητήσεις και αδικίες στην κοινωνική ασφάλιση. Η μετάβαση στη νέα εποχή σηματοδοτεί την επιστροφή στην κανονικότητα για το συνταξιοδοτικό σύστημα, εξασφαλίζοντας ότι οι όποιες μελλοντικές αναπροσαρμογές θα μεταφράζονται σε πραγματική αύξηση της αγοραστικής δύναμης και όχι σε εικονικούς αριθμούς σε ένα απόκομμα σύνταξης.
