Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ευρώπη αλλάζουν αναπτυξιακό προσανατολισμό, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται στις χώρες με τις ισχυρότερες επιδόσεις το 2025 και υψηλές προοπτικές για το 2026.
Σημαντική μετατόπιση καταγράφεται στη δυναμική των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι υψηλότεροι ρυθμοί ανάπτυξης προέρχονται πλέον από νέους και πιο εντατικούς σε γνώση κλάδους, ενώ παραδοσιακοί τομείς στους οποίους οι ΜμΕ είχαν διαχρονικά ισχυρή παρουσία εμφανίζουν πιο περιορισμένες επιδόσεις. Στο περιβάλλον αυτό, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις οικονομίες που ξεχώρισαν το 2025 και αναμένεται να διατηρήσει ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική και το 2026, σύμφωνα με το νέο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Alpha Bank.
Οι μικρές επιχειρήσεις παραμένουν η ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό κορμό της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με την Ετήσια Έκθεση για τις ευρωπαϊκές ΜμΕ 2025/2026, αντιπροσωπεύουν το 99,8% του συνόλου των επιχειρήσεων, το 63,7% της απασχόλησης και το 51,7% της συνολικής προστιθέμενης αξίας στην οικονομία της ΕΕ.
Ιδιαίτερα σημαντικός παραμένει ο ρόλος των πολύ μικρών επιχειρήσεων, με λιγότερους από δέκα εργαζομένους. Αποτελούν το 94,5% του συνόλου των επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, απασχολούν το 30,4% των εργαζομένων και παράγουν το 20,5% της συνολικής προστιθέμενης αξίας.
Παράλληλα, εμφανίζουν υψηλότερους ρυθμούς αύξησης της προστιθέμενης αξίας σε σχέση με μεγαλύτερες επιχειρήσεις κατά την περίοδο 2021-2026, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σημασία τους για τη δημιουργία νέας οικονομικής δραστηριότητας και θέσεων εργασίας.
Το 2025, η πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία των ευρωπαϊκών ΜμΕ αυξήθηκε κατά 2,5%, μετά τη μικρή υποχώρηση του 2024, ενώ για το 2026 προβλέπεται περαιτέρω επιτάχυνση στο 2,9%. Η απασχόληση αυξήθηκε κατά 1% το 2025 και αναμένεται να ενισχυθεί κατά 1,1% το επόμενο έτος.
Οι νέοι κλάδοι που οδηγούν την ανάπτυξη
Η ανάλυση της Alpha Bank δείχνει ότι οι ταχύτερα αναπτυσσόμενοι κλάδοι δεν συμπίπτουν πλέον απαραίτητα με τους παραδοσιακούς τομείς στους οποίους κυριαρχούν οι ΜμΕ.
Το 2025, οι υψηλότεροι ρυθμοί αύξησης της πραγματικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας καταγράφηκαν στις πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες, με αύξηση 4,5%, στο οικοσύστημα εγγύτητας, κοινωνικής οικονομίας και πολιτικής προστασίας με 4,4%, καθώς και στην υγεία και τον τουρισμό, όπου η αύξηση έφθασε το 3,1%.
Θετική δυναμική καταγράφηκε και στο ψηφιακό οικοσύστημα, ενώ πιο αδύναμες επιδόσεις σημειώθηκαν σε παραδοσιακούς κλάδους όπως η αγροδιατροφή, η κλωστοϋφαντουργία, τα ηλεκτρονικά και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Για το 2026, η έκθεση προβλέπει ευρύτερη ανάκαμψη σε όλα τα οικοσυστήματα, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την αεροδιαστημική και την άμυνα. Οι ΜμΕ συμμετέχουν σήμερα σε μικρότερο βαθμό στους συγκεκριμένους τομείς σε σύγκριση με τις μεγάλες επιχειρήσεις, ωστόσο αναμένεται να εμφανίσουν υψηλότερους ρυθμούς αύξησης της προστιθέμενης αξίας σχεδόν σε όλα τα στρατηγικά οικοσυστήματα.
Η παραγωγικότητα στο επίκεντρο της επόμενης ημέρας
Η μεταβολή αυτή συνδέεται με τον ευρύτερο μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας προς δραστηριότητες μεγαλύτερης τεχνολογικής και γνωσιακής έντασης.
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι επενδύσεις, τα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οι μεταρρυθμίσεις και η σταδιακή υποχώρηση του κόστους δανεισμού δημιουργούν ευνοϊκότερες συνθήκες για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Παράλληλα, η ηπιότερη αύξηση της απασχόλησης σε σχέση με την επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας υποδηλώνει βελτίωση της παραγωγικότητας. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών ΜμΕ, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον αυξημένων τεχνολογικών απαιτήσεων και έντονου διεθνούς ανταγωνισμού.
Οι ισχυρότερες επιδόσεις στην παραγωγικότητα καταγράφονται στον τουρισμό, στην κοινωνική οικονομία και την πολιτική προστασία, καθώς και στην υγεία, ενώ οι πιο παραδοσιακοί κλάδοι εμφανίζουν πιο συγκρατημένη δυναμική.
Η Ελλάδα ανάμεσα στις χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις
Σε γεωγραφικό επίπεδο, οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν σημαντικές. Το 2025, οι υψηλότεροι ρυθμοί αύξησης της πραγματικής Ακαθάριστης Προστιθέμενης Αξίας των ΜμΕ καταγράφηκαν στην Ιρλανδία, τη Σλοβενία, την Τσεχία, την Ελλάδα και τη Μάλτα.
Αντίθετα, συρρίκνωση σημειώθηκε στην Ουγγαρία, τη Γερμανία και τη Λετονία, γεγονός που αναδεικνύει τις σημαντικές διαφορές στην παραγωγική διάρθρωση, την τεχνολογική ένταση, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και το επιχειρηματικό περιβάλλον κάθε οικονομίας.
Για το 2026, η Πολωνία αναμένεται να εμφανίσει την ισχυρότερη ανάπτυξη των ΜμΕ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Τσεχία και την Ελλάδα να διατηρούν επίσης ισχυρή δυναμική.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί θετικές προοπτικές για την ελληνική οικονομία, καθώς οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τον βασικό κορμό της εγχώριας παραγωγικής βάσης. Η διατήρηση, ωστόσο, αυτής της δυναμικής θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, την επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού, τις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να ενταχθούν στους νέους στρατηγικούς κλάδους που διαμορφώνουν την ευρωπαϊκή οικονομία.
Παρά τη γενικευμένη ανάκαμψη που προβλέπεται για το 2026, η σύγκλιση των επιδόσεων των ΜμΕ μεταξύ των κρατών-μελών παραμένει περιορισμένη. Το ζητούμενο για την Ελλάδα θα είναι η ισχυρή σημερινή αναπτυξιακή επίδοση να αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια και να μετατραπεί σε σταθερή βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
