Οι συντάξεις χηρείας βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο των κυβερνητικών σχεδιασμών, καθώς το υπουργείο Εργασίας επεξεργάζεται πακέτο ρυθμίσεων για ένα ζήτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους.
Οι παρεμβάσεις κινούνται σε δύο βασικούς άξονες και έρχονται μετά την πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με τη χορήγηση μίας μόνο εθνικής σύνταξης σε περιπτώσεις σώρευσης συνταξιοδοτικών παροχών.
Το πρώτο σκέλος αφορά τις εθνικές συντάξεις χηρείας, ενώ το δεύτερο σχετίζεται με τις μειώσεις που προβλέπει ο λεγόμενος νόμος Κατρούγκαλου μετά την πάροδο τριών ετών από τον θάνατο του συνταξιούχου.
Τι προβλέπει σήμερα το ισχύον πλαίσιο
Με βάση τη νομοθεσία, ο επιζών σύζυγος λαμβάνει το πλήρες ποσό της σύνταξης για τρία χρόνια από τον μήνα που ακολουθεί τον θάνατο του ασφαλισμένου.
Μετά τη συμπλήρωση της τριετίας, εφόσον ο δικαιούχος εργάζεται, αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει άλλη σύνταξη, η παροχή περιορίζεται στο 50% του ποσού, με την προϋπόθεση ότι δεν πέφτει κάτω από τα προβλεπόμενα κατώτατα όρια.
Η διάταξη αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς χιλιάδες συνταξιούχοι φοβούνται σημαντικές απώλειες εισοδήματος.
Το σχέδιο που εξετάζει το υπουργείο
Η κυβερνητική παρέμβαση αναμένεται να παρουσιαστεί εντός Ιουνίου και στόχο έχει να δώσει οριστική λύση στο ζήτημα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται η διατήρηση των συντάξεων χηρείας στο 70% της σύνταξης του θανόντος, αντί της μείωσης στο 35% που θα προέκυπτε μετά την εφαρμογή των προβλεπόμενων περικοπών.
Παράλληλα, το σχέδιο προβλέπει τη συνέχιση του «παγώματος» των μειώσεων που προβλέπονται από τον νόμο αλλά δεν εφαρμόστηκαν ποτέ σε περίπου 118.000 περιπτώσεις.
Την ίδια ώρα, αναζητείται λύση για την πλήρη αποκατάσταση των ποσών σε περίπου 12.000 συντάξεις χηρείας του Δημοσίου.
Ωστόσο, η ρύθμιση δεν αναμένεται να συνοδεύεται από καταβολή αναδρομικών για τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα για το διάστημα κατά το οποίο οι σχετικές διατάξεις δεν εφαρμόστηκαν.
Νίκη Κεραμέως: «Δεν θα ζητηθούν πίσω τα αναδρομικά»
Μετά την απόφαση του ΣτΕ, η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως είχε επιχειρήσει να καθησυχάσει τους δικαιούχους.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης, ο οποίος είχε δηλώσει:
«Δεν θα κόψουμε συντάξεις ούτε θα ζητήσουμε αναδρομικά από τους συνταξιούχους χηρείας».
Τι έκρινε το Συμβούλιο της Επικρατείας
Η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας στις 18 Μαΐου αφορά το ζήτημα της λήψης περισσότερων από μίας εθνικών συντάξεων από το ίδιο πρόσωπο.
Η υπόθεση συνδέεται με την αποκαλούμενη «εγκύκλιο Τσακλόγλου» του 2021, η οποία προέβλεπε ότι όποιος λαμβάνει περισσότερες από μία συντάξεις δεν δικαιούται δεύτερη εθνική σύνταξη.
Αν και η εγκύκλιος δεν εφαρμόστηκε στην πράξη, το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι η βασική λογική της συμβαδίζει με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Παρ’ όλα αυτά, ακύρωσε την εγκύκλιο, θεωρώντας ότι δεν περιοριζόταν σε ερμηνεία του νόμου αλλά εισήγαγε νέες ρυθμίσεις χωρίς σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση.
Η απόφαση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής νομοθετικής παρέμβασης για τον περιορισμό της χορήγησης δεύτερης εθνικής σύνταξης.
Η καταγγελία για 300.000 συντάξεις και η απάντηση του ΕΦΚΑ
Τον περασμένο Φεβρουάριο, το Ενιαίο Δίκτυο Συνταξιούχων (ΕΝΔΙΣΥ) κατήγγειλε στον ΕΦΚΑ λάθη στον υπολογισμό περίπου 300.000 συντάξεων χηρείας, οι οποίες αφορούν θανάτους μετά τον Μάιο του 2016.
Σύμφωνα με το Δίκτυο, οι συντάξεις υπολογίστηκαν με βάση την αναπροσαρμοσμένη σύνταξη του θανόντος και όχι με το ποσό που λάμβανε κατά τον χρόνο του θανάτου του.
Κατά το ΕΝΔΙΣΥ, η πρακτική αυτή έχει οδηγήσει σε απώλειες που φτάνουν κατά μέσο όρο τα 110 ευρώ τον μήνα για δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους.
Από την πλευρά του, ο ΕΦΚΑ απέρριψε τις αιτιάσεις περί λανθασμένων υπολογισμών, υποστηρίζοντας ότι εφαρμόζει πιστά το θεσμικό πλαίσιο που θεσπίστηκε με τους νόμους 4387/2016 και 4611/2019 για όλες τις περιπτώσεις μεταβίβασης συντάξεων λόγω θανάτου.
