Υπό στενή παρακολούθηση βρίσκεται η αγορά των ναυτιλιακών καυσίμων, καθώς η μεγάλη αύξηση της τιμής του Marine Gas Oil (MGO) ανεβάζει αισθητά το λειτουργικό κόστος των πλοίων.
Παρά την επιβάρυνση, μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί νέες αυξήσεις στις τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων.
Το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής παρακολουθεί καθημερινά τις διεθνείς τιμές. Παράλληλα, έχει επεξεργαστεί εναλλακτικά μέτρα, τα οποία θα μπορούσαν να τεθούν σε εφαρμογή εάν η πίεση στα καύσιμα συνεχιστεί.
Βασικός στόχος είναι να μην περάσει ολόκληρη η αύξηση του ενεργειακού κόστους στους επιβάτες.
Σημαντική προστασία για αρκετές εταιρείες προσφέρουν οι συμφωνίες αντιστάθμισης κινδύνου καυσίμων. Μέσω αυτών, οι επιχειρήσεις εξασφαλίζουν εκ των προτέρων μέρος των ποσοτήτων που χρειάζονται, σε προσυμφωνημένες τιμές.
Ανάσα δίνουν και οι αυξημένες πληρότητες της θερινής περιόδου. Τα περισσότερα εισιτήρια ενισχύουν τα έσοδα των πλοίων και απορροφούν ένα μέρος των πρόσθετων εξόδων.
Χρηματοδότηση 60 εκατ. ευρώ για τις κοινωνικές εκπτώσεις
Πρόσθετη ρευστότητα ύψους 60 εκατ. ευρώ αναμένεται να διοχετευθεί στην ακτοπλοΐα μέσω του νέου μηχανισμού αποζημίωσης για τις υποχρεωτικές κοινωνικές εκπτώσεις.
Το μέτρο εφαρμόζεται για πρώτη φορά το 2026 και αφορά μόνο τις εκπτώσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία. Δεν περιλαμβάνει τις εμπορικές προσφορές που επιλέγουν να κάνουν οι ίδιες οι εταιρείες.
Η χρηματοδότηση θα καλύπτει μέρος των εσόδων που χάνουν οι επιχειρήσεις λόγω των μειωμένων ναύλων προς συγκεκριμένες ομάδες επιβατών.
Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:
- Παιδιά έως 5 ετών
- Άποροι
- Πολύτεκνοι
- Φοιτητές και σπουδαστές
- Άτομα με αναπηρία
- Δικαιούχοι πολεμικών συντάξεων
- Οι συνοδοί που προβλέπονται από τη νομοθεσία
Μέχρι σήμερα, το κόστος της υποχρεωτικής έκπτωσης επιβάρυνε αποκλειστικά την ακτοπλοϊκή εταιρεία.
Με το νέο σύστημα, το κράτος θα αποζημιώνει τις επιχειρήσεις με βάση τα εισιτήρια που εκδόθηκαν και τις μειώσεις που πράγματι εφαρμόστηκαν.
Προκαταβολή και εξόφληση μετά τους ελέγχους
Η καταβολή της χρηματοδότησης θα πραγματοποιείται σταδιακά.
Αρχικά θα χορηγείται προκαταβολή. Η τελική εξόφληση θα ακολουθεί μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και τη διασταύρωση των ηλεκτρονικών στοιχείων.
Τα δεδομένα θα αντλούνται από τα συστήματα του υπουργείου Ναυτιλίας και των ακτοπλοϊκών εταιρειών.
Ο τρόπος λειτουργίας του μέτρου παρουσιάστηκε την περασμένη Τετάρτη στο Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών. Οι εκπρόσωποι του κλάδου ενημερώθηκαν για τη διαδικασία, ενώ συζητήθηκαν και πιθανές τεχνικές αλλαγές πριν ξεκινήσουν οι πληρωμές.
Οι λεπτομέρειες θα καθοριστούν με Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής.
Η απόφαση έχει ήδη καταρτιστεί και βρίσκεται στο στάδιο των υπογραφών.
Η ενεργοποίηση της χρηματοδότησης έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία τα καύσιμα απορροφούν μεγάλο μέρος των λειτουργικών δαπανών των πλοίων.
Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει εάν η παρέμβαση θα είναι αρκετή για να συγκρατήσει τις τιμές σε περίπτωση νέας και παρατεταμένης ανόδου του πετρελαίου.
Δύο κύκλοι πληρωμών μέσα στο 2026
Το 2026 θα λειτουργήσει ως πιλοτική χρονιά για τον νέο μηχανισμό.
Η διαδικασία θα χωριστεί σε δύο κύκλους:
Ο πρώτος θα αφορά τις υποχρεωτικές εκπτώσεις που εφαρμόστηκαν από τον Μάρτιο έως τον Μάιο.
Ο δεύτερος θα καλύψει την περίοδο από τον Ιούνιο έως τον Οκτώβριο.
Η πρώτη εκταμίευση επιδιώκεται να πραγματοποιηθεί μέσα στον Αύγουστο. Στόχος είναι να ενισχυθούν άμεσα οι εταιρείες κατά την κορύφωση της τουριστικής περιόδου.
Εκείνο το διάστημα οι ανάγκες χρηματοδότησης είναι αυξημένες, καθώς τα πλοία εκτελούν περισσότερα δρομολόγια και καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες καυσίμων.
Προκαταβολή 30% και εκκαθάριση του υπόλοιπου 70%
Οι εταιρείες θα έχουν τη δυνατότητα να ζητούν προκαταβολή έναντι της τελικής αποζημίωσης.
Για την αίτηση θα απαιτούνται:
- Υπεύθυνη δήλωση
- Φορολογική ενημερότητα
- Ασφαλιστική ενημερότητα
- Τα επιπλέον δικαιολογητικά που θα προβλέπει η υπουργική απόφαση
Η προκαταβολή θα μπορεί να φτάνει το 30% της προβλεπόμενης χρηματοδότησης.
Το υπόλοιπο 70% θα καταβάλλεται μετά τον έλεγχο και την τελική εκκαθάριση των στοιχείων.
Θα υπάρχει και δεύτερη επιλογή. Μια επιχείρηση θα μπορεί να μην εισπράξει προκαταβολή και να υποβάλει έως τις 15 Νοεμβρίου το σύνολο των παραστατικών της.
Στην περίπτωση αυτή θα πραγματοποιείται ενιαίος έλεγχος και θα καταβάλλεται απευθείας το τελικό ποσό που θα προκύψει.
Από το 2027, ο μηχανισμός σχεδιάζεται να καλύπτει ολόκληρο το ημερολογιακό έτος. Οι πληρωμές θα συνεχίσουν να γίνονται σε δύο στάδια.
Ηλεκτρονικός έλεγχος των εισιτηρίων
Κεντρικό εργαλείο για τη διασταύρωση των αιτημάτων θα είναι το Ηλεκτρονικό Σύστημα Κράτησης Θέσεως και Έκδοσης Εισιτηρίων Επιβατών και Αποδείξεων Μεταφοράς Οχημάτων, γνωστό ως Η.Σ.Κ.Θ.Ε.Ε.Α.
Μέσω του συστήματος, το υπουργείο Ναυτιλίας διαθέτει στοιχεία για τα εισιτήρια που εκδίδονται από τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Με αυτόν τον τρόπο θα ελέγχεται:
- Σε ποιο εισιτήριο εφαρμόστηκε κοινωνική έκπτωση
- Σε ποια κατηγορία ανήκει ο δικαιούχος
- Ποιο ποσό δεν εισπράχθηκε από την εταιρεία
- Εάν το εισιτήριο χρησιμοποιήθηκε πραγματικά
Τα στοιχεία του υπουργείου θα συγκρίνονται με τις εγγραφές στα συστήματα των εταιρειών.
Η τελική αποζημίωση θα υπολογίζεται μόνο βάσει πραγματικών και επαληθευμένων μετακινήσεων.
Οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις θα εξακολουθούν να ελέγχουν τα δικαιολογητικά κατά την επιβίβαση.
Ο επιβάτης θα πρέπει να παρουσιάζει το έγγραφο που αποδεικνύει το δικαίωμα έκπτωσης. Αυτό μπορεί να είναι κάρτα αναπηρίας, φοιτητική ταυτότητα ή άλλο επίσημο αποδεικτικό.
Η κρατική χρηματοδότηση θα συνδέεται έτσι με εισιτήρια που έχουν εκδοθεί, χρησιμοποιηθεί και ελεγχθεί. Το σύστημα φιλοδοξεί να περιορίσει τις αδικαιολόγητες απαιτήσεις και να ενισχύσει τη διαφάνεια.
